Ομιλία Ε.Κ.Θ.- Επιμελητής της μόνιμης έκθεσης του Ιστορικού Αρχείου του Ε.Κ.Θ, Νίκος Μαρατζίδης

Aγαπητοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι, συνάδελφοι και συναδέλφισσες,

Στη σημερινή μας εκδήλωση τιμούμε, φέρνουμε στο νου μας καλύτερα, τους αγώνες των εργαζομένων και των συνδικάτων τους, για το δικαίωμα στην εργασία, και την κοινωνική ασφάλιση, σε μία εποχή που αποτελούσαν ζήτημα διεκδικήσεων και όχι κατοχυρωμένο δικαίωμα…

 Εκείνη την εποχή, η πάλη του κόσμου της εργασίας, για εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα, συνδεόταν άρρηκτα με τον αγώνα για τις δημοκρατικές ελευθερίες και την υπεράσπιση του κοινοβουλευτισμού, που αμφισβητούνταν έντονα σε όλη την Ευρώπη.

 Σε πολλές χώρες, είχαν εδραιωθεί αυταρχικά-ολοκληρωτικά καθεστώτα, ενώ ο φασισμός, η  ιδεολογία της ριζοσπαστικής ακροδεξιάς, επηρέαζε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.

Το 1936, η Ελλάδα δεν είχε ακόμα συνέλθει, ξεπεράσει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης (κραχ 1929) και της πτώχευσης του 1932.

Η οικονομική κρίση, σε συνδυασμό με την αθρόα εισαγωγή του προσφυγικού εργατικού δυναμικού, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, οδήγησε στη μείωση του εργατικού ημερομισθίου. Χαρακτηριστικά το μεροκάματο των  48.000 περίπου καπνεργατών έπεσε από τις 130 με 150 δραχμές στις 75 δραχμές, με αποτέλεσμα αυτοί να αντιμετωπίζουν, όπως και οι άλλοι εργαζόμενοι, προβλήματα επιβίωσης.

 Οι καπνεργάτες διεκδικούν τη συλλογική σύμβαση του 1924.

Το καπνεργατικό συνέδριο που γίνεται στη Θεσσαλονίκη αποφασίζει απεργία για τις 29 Απρίλη  του 1936. Η απεργία συνεχίζεται και παίρνει ευρύτερες διαστάσεις.

 Στις 6 Μαΐου μέλη της 3(ΕΕΕ), πυροβολούν εναντίον απεργών τσαγκάρηδων, ενώ η έφιππη αστυνομία συγκρούεται με ομάδες απεργών.

 Στις 8 Μαΐου η πόλη έχει μετατραπεί σε πεδίο μάχης, ενώ τραυματίζονται περίπου 70 απεργοί.

Στις  9 Μαΐου η απεργία είναι γενική. Συμμετέχουν σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι και όλα τα σωματεία της Θεσσαλονίκης. Το πρωί στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου με Εγνατίας, από τους πυροβολισμούς των χωροφυλάκων πέφτει ο πρώτος νεκρός. Είναι ο νεαρός Τάσος Τούσης. Στις συγκρούσεις που ακολουθούν σκοτώνονται άλλοι 11 απεργοί, ενώ οι τραυματίες είναι εκατοντάδες.

 Την επόμενη μέρα στις 10 Μαΐου, στην κηδεία των νεκρών, ο λαός της Θεσσαλονίκης ξεχύνεται στους δρόμους. Η πόλη είναι στα χέρια των απεργών.

Στις 11 Μαΐου, σε πολλές πόλεις της χώρας κηρύσσονται απεργίες διαμαρτυρίας για τη ματωμένη καταστολή των απεργών της Θεσσαλονίκης.

 Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις της χώρας απαντούν ενιαία: προκηρύσσουν πανελλαδική απεργία για τις 13 Μαΐου του 1936.

 Είναι όμως αργά! Ο Ιωάννης Μεταξάς, ως πρωθυπουργός και κατοπινός δικτάτορας της 4ης Αυγούστου, έχει αναλάβει το έργο της καταστολής και των απαγορεύσεων.

 Ο Μάης του ΄36, η εξέγερση των εργατών στη Θεσσαλονίκη,  δεν αποτελεί μόνο ένα από τους βασικότερους σταθμούς του ελληνικού εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος, αλλά αποτελεί παράδειγμα για το πώς ένα κοινωνικό κίνημα αντιλαμβάνεται το θεσμικό του ρόλο, όταν διακυβεύονται οι δημοκρατικές ελευθερίες και τα κοινωνικά δικαιώματα, όχι μόνο της τάξης του, αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας.